Cùng với nhiều làng nghề nổi tiếng của xã Phượng Dực, làng hương thắp Văn Trai Thượng quanh năm cấy lúa là chính, tranh thủ những lúc nông nhàn người dân Văn Trai Thượng tập trung làm nghề. Tuy nhiên những tháng cận tết, cả làng bừng sáng bởi sắc mầu của những mẻ hương, hương thơm lan toả khắp thôn, xóm.
Tại cơ sở sản xuất hương Bảo Trọng – một trong những hộ khá quy mô, với hơn 20 lao động làm nghề. Vào những ngày cận tết, mọi người dậy từ 5h sáng để tới xưởng làm, tranh thủ tới trưa nắng vàng để mang hương ra phơi. Mỗi ngày, tại xưởng sản xuất từ 5000 – 6000 nén hương, những ngày giáp tết mỗi ngày có thể sản xuất cả vạn hương. Ông Nguyễn Bảo Trọng – Chủ cơ sở sản xuất hương Bảo Trọng, thôn Văn Trai Thượng cho biết: Trước đây, thợ làm hương thủ công chỉ quấn được khoảng 1.000 vòng/giờ, nhưng hiện nay nhờ máy móc, tốc độ đã tăng lên gấp đôi, đạt khoảng 2.000 vòng/giờ. Hoàn toàn từ thảo mộc và các vị thuốc Bắc như: Đại hoàng, Hương nhu, Quế hồi, Xuyên hương... trộn cùng bột gỗ để tạo độ kết dính. Rất được ưa chuộng vì thời gian cháy lâu (lên đến 24 giờ), giúp người dân không phải thức đêm thắp hương trong các dịp lễ.
Hương phơi 1 nắng có thể thu vào để đóng hộp. Hôm nào thời tiết âm u hoặc có mưa không mang ra sân phơi được thì hương sẽ được mang vào lò để sấy. Chị Bùi Thị Mận – công nhân tại cơ sở sản xuất hương Bảo trọng cho biết: "Phơi hương thì cần thời tiết ủng hộ để khô ráo, đẹp hương. Hương thắp làm ra cũng cần sự tỉ mỉ, cẩn thận, nhẹ nhàng. Tôi cũng làm ở đây được 3 năm rồi và cũng mong muốn tay nghề ngày càng đảm bảo hơn, làm ra sản phẩm chất lượng hơn".
Hương của làng Văn Trai Thượng được đánh giá cao nhờ mùi thơm đặc biệt, hoàn toàn từ thảo mộc, tự nhiên, với nhiều vị thuốc Bắc như Đại Hoàng, Hương Nhu, Quế Hồi, Xuyên Hương… Tất cả được tán nhỏ, trộn với bột ngỗ để tạo độ kết dính. Với người dân làng nghề, ai cũng tâm niệm phải làm nghề bằng cái "tâm" bởi 1 nén hương thơm thấu cửu trùng, hương để tưởng nhớ tới tổ tiên, cội nguồn, đó là đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc ta.
Bà Đỗ Thị Hiền- người dân Văn trai Thượng cho biết: "nghề truyền thống của chúng tôi đã có từ lâu rồi nhưng mấy năm nay đang bị mai một, nhưng hiện nay chúng tôi quyết tâm muốn khôi phục lại nghề truyền thống nên cũng rất là mong muốn bảo tồn và phát triển nghề mãi mãi, sản phẩm không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn xuất ra nước ngoài."
Để làm ra một nén hương hay 1 vòng hương cần trải qua nhiều công đoạn, như trộn bột, quấn vòng hương với hương vòng, bắt hương với hương que, phơi hương, buộc chỉ và đóng gói thành phẩm. Tuy nhiên, trộn bột được xem là công đoạn quan trọng nhất, đòi hỏi kinh nghiệm của những người thợ làm nghề.
Trước đây, toàn thôn có khoảng 50 hộ làm hương, tuy nhiên ngày nay do nhu cầu người sử dụng có nhiều lựa chọn khác nhau nên nghề làm hương ở Văn Trai Thượng đã giảm xuống còn khoảng 20 hộ làm nghề. Để giữ nghề và quảng bá sản phẩm làng nghề đi xa hơn, các cơ sở sản xuất hương đã đổi mới đưa máy móc vào thay thế chân tay khoảng 10 năm nay. Chị Đinh Thị Tuyền – Trưởng thôn Văn Trai Thượng cho biết: "Làng Văn Trai Thượng chúng tôi trước đấy chỉ bán hàng theo phương thức truyền thống, bán giữa các làng với nhau. Tuy nhiên được sự quan tâm, xã tổ chức cho chúng tôi tham gia các lớp tập huấn bán hàng online để áp dụng công nghệ số vào quảng bá sản phẩm làng nghề. Nghề hương không chỉ tạo thu nhập cho lao động trẻ mà còn giúp các cụ già từ 65 đến 80 tuổi có thêm niềm vui và thu nhập nhẹ nhàng lúc tuổi già."
Là xã có nhiều làng nghề truyền thống, mỗi làng nghề mang nét đặc trưng văn hoá rất riêng. Để hỗ trợ các làng nghề phát triển, xã Phượng Dực đã đưa ra rất nhiều giản pháp, trong đó hỗ trợ đưa số hoá vào trong các làng nghề, đặc biệt là bán hàng trên các nền tảng xã hội.
Giữa nhịp sống hối hả của phố thị, một chuyến ghé thăm làng hương Văn Trai Thượng sẽ là hành trình trải nghiệm thiên nhiên yên bình và nét văn hóa đặc trưng của ngoại thành Hà Nội. Đến đây để yêu thêm những đôi bàn tay khéo léo và nỗ lực bền bỉ của những người dân đang ngày đêm thắp lửa cho hồn quê dân tộc.