Nghề truyền thống có lịch sử lâu đời
Theo các tài liệu lịch sử và ký ức của các bậc cao niên, nghề nặn Tò he ở Xuân La xuất hiện từ khoảng 300 – 400 năm trước. Ban đầu, Tò he chủ yếu được làm để phục vụ các nghi lễ dân gian, lễ hội truyền thống và làm đồ chơi cho trẻ em. Dưới bàn tay khéo léo của các nghệ nhân, từ những viên bột gạo nếp giản dị đã tạo nên các hình tượng sinh động như con vật, hoa lá, nhân vật cổ tích, phản ánh đời sống sinh hoạt và tâm hồn người Việt.
Với những giá trị đặc sắc đó, năm 2005, làng Xuân La được công nhận là làng nghề Tò he duy nhất ở Việt Nam; năm 2010 được UBND thành phố Hà Nội công nhận là làng nghề truyền thống. Đây là niềm tự hào lớn của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Phượng Dực.
Gìn giữ tinh hoa văn hóa dân gian
Nghề nặn Tò he đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và óc sáng tạo cao. Nguyên liệu chính là bột gạo nếp, được pha trộn với màu thực phẩm an toàn để tạo nên những sản phẩm nhiều màu sắc, hấp dẫn. Mỗi sản phẩm Tò he không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng câu chuyện văn hóa, lịch sử và truyền thống dân tộc.
Hiện nay, Câu lạc bộ Tò he Xuân La có nhiều nghệ nhân tâm huyết, trong đó có các Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú được Nhà nước phong tặng. Các nghệ nhân không chỉ miệt mài sáng tạo sản phẩm mà còn tích cực truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ, góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị di sản.
Hướng tới phát triển bền vững gắn với du lịch văn hóa
Trước sự phát triển mạnh mẽ của đời sống hiện đại, nghề nặn Tò he Xuân La không ngừng đổi mới để thích ứng với thị hiếu của người tiêu dùng. Bên cạnh các mẫu truyền thống, nhiều sản phẩm Tò he mới mang tính giáo dục, sáng tạo, phục vụ hoạt động trải nghiệm cho học sinh và du khách đã được hình thành.
Thời gian tới, xã Phượng Dực tiếp tục quan tâm bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề Tò he Xuân La gắn với phát triển điểm công nghiệp văn hóa, xây dựng các không gian trình diễn, trải nghiệm, trưng bày sản phẩm và kết nối với các di tích lịch sử – văn hóa trên địa bàn. Qua đó, từng bước đưa Tò he Xuân La trở thành sản phẩm văn hóa – du lịch đặc trưng của địa phương.
Niềm tự hào của quê hương Phượng Dực
Làng nghề Tò he Xuân La không chỉ là ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ mà còn là biểu tượng sinh động của văn hóa truyền thống Việt Nam. Việc gìn giữ và phát huy nghề nặn Tò he chính là góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội cho xã Phượng Dực trong giai đoạn mới.