Văn hóa là "hệ điều tiết" cho sự phát triển nhanh và bền vững
Một trong những điểm mới và sâu sắc nhất của Nghị quyết là việc nâng tầm vị thế của văn hóa. Văn hóa không còn được nhìn nhận đơn thuần là đời sống tinh thần hay một lĩnh vực đi sau kinh tế, mà được xác định là "hệ điều tiết" cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Văn hóa phải thấm sâu vào mọi trụ cột của đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trở thành sức mạnh mềm của quốc gia với quan điểm quan trọng, đó là đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước, lấy xây dựng nhân cách con người làm trọng tâm để định hướng hoạt động văn hóa, giáo dục, khoa học vào mục tiêu xây dựng con người phát triển toàn diện về đức - trí - thể - mỹ; giúp con người nâng cao trí tuệ, tự hoàn thiện nhân cách, hình thành thế giới quan khoa học, hướng tới các giá trị chân - thiện - mỹ.
Mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% và đến năm 2045 đóng góp 9% vào GDP, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia phát triển, thu nhập cao với tư duy chuyển dịch mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, nguồn lực nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nguồn lực xã hội, khu vực tư nhân là động lực quan trọng.
Đột phá về thể chế và cơ chế khơi thông nguồn lực
Để hiện thực hóa khát vọng trên, Nghị quyết xác định nhiệm vụ trọng tâm và cấp bách là hoàn thiện thể chế, coi đây là khâu đột phá chiến lược, những "điểm nghẽn" cản trở sự phát triển văn hóa lâu nay sẽ được tháo gỡ bằng hệ thống chính sách đồng bộ, khả thi.
Điểm đáng chú ý là Nghị quyết yêu cầu ban hành cơ chế tài chính đặc thù, cho phép thực hiện hợp tác công - tư (PPP) trong lĩnh vực văn hóa với các mô hình linh hoạt như "lãnh đạo công - quản trị tư" hoặc "đầu tư công - quản lý tư" và Nhà nước cam kết bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách hằng năm cho văn hóa, đồng thời xây dựng các chính sách ưu đãi vượt trội về đất đai, thuế để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng văn hóa, công nghệ số, công nghiệp văn hóa số và các không gian sáng tạo.
Việc xây dựng luật về hoạt động nghệ thuật, bản quyền tác giả và thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật theo mô hình công-tư sẽ tạo hành lang pháp lý an toàn, minh bạch, giúp giải phóng sức sáng tạo của đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức và doanh nhân, biến văn hóa thành một thị trường tiềm năng và hấp dẫn xứng tầm với nền văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới, đấu tranh khắc phục khuynh hướng "thương mại hóa", chỉ coi trọng, đề cao một chiều lợi ích kinh tế trong hoạt động văn hóa, coi nhẹ lợi ích xã hội, nhân văn.
Phát triển công nghiệp văn hóa và đổi mới tư duy toàn diện kết hợp chuyển đổi số
Trong kỷ nguyên phát triển mới, Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ như một xung lực mới để văn hóa bứt phá với nhiệm vụ đặt ra là phải hoàn thành số hóa 100% các di sản văn hóa cấp quốc gia vào năm 2026 và xây dựng hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia thống nhất.
Sự kết hợp giữa di sản văn hóa truyền thống với các công nghệ tiên tiến như AI, Big Data, Blockchain sẽ tạo ra các sản phẩm công nghiệp văn hóa mới lạ, độc đáo, có sức cạnh tranh toàn cầu. Đồng thời, Nghị quyết cũng đặc biệt quan tâm đến việc bảo vệ "chủ quyền văn hóa số", xây dựng môi trường mạng lành mạnh và phát triển các thiết chế văn hóa số như "bảo tàng mở", "nhà hát di động", "thư viện số" để mọi người dân, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, đều có cơ hội tiếp cận và thụ hưởng công bằng các giá trị văn hóa của dân tộc và nhân loại.
Quy định "Ngày Văn hóa Việt Nam" với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương
Con người là trung tâm, là chủ thể và là mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược phát triển văn hóa. Nghị quyết tập trung vào việc xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới với các phẩm chất: Yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương và sáng tạo. Một quyết sách nhân văn và mang tính đột phá lớn trong Nghị quyết là việc thống nhất chọn ngày 24-11 hằng năm là "Ngày Văn hóa Việt Nam", với chủ trương là ngày nghỉ và người lao động được hưởng nguyên lương.
Chính sách này không chỉ tôn vinh giá trị văn hóa mà còn tạo điều kiện thực tế về thời gian để người dân tham gia các hoạt động văn hóa, tái tạo sức lao động và gắn kết cộng đồng. Bên cạnh đó, việc giáo dục đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử trong gia đình, nhà trường và xã hội được đặt lên hàng đầu nhằm đẩy lùi sự xuống cấp về đạo đức, lối sống thực dụng, xây dựng một xã hội văn minh, kỷ cương, giàu tình thương và trách nhiệm.
Tổ chức thực hiện quyết liệt và hội nhập quốc tế sâu rộng
Để Nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống, Bộ Chính trị đã thiết lập cơ chế tổ chức thực hiện vô cùng chặt chẽ và quyết liệt. Việc thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam do đồng chí Thường trực Ban Bí thư làm Trưởng ban thể hiện tầm quan trọng đặc biệt của nhiệm vụ này. Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền từ trung ương đến địa phương phải quán triệt và triển khai đồng bộ các giải pháp, với các chỉ số đo lường hiệu quả (KPI) cụ thể, chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Song song đó, chiến lược hội nhập quốc tế về văn hóa được đẩy mạnh nhằm gia tăng sức mạnh mềm quốc gia, phấn đấu đưa Việt Nam vào Top 30 thế giới về Chỉ số sức mạnh mềm là điểm rất mới và quan trọng theo quan điểm của Nghị quyết. Việc thành lập các trung tâm văn hóa Việt Nam tại nước ngoài và chủ động đăng cai các sự kiện nghệ thuật tầm cỡ quốc tế sẽ giúp quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới.
Với tư duy mới, khí thế mới và sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị, Nghị quyết 80-NQ/TW chắc chắn sẽ tạo nên một cuộc chấn hưng văn hóa mạnh mẽ, đưa nền văn hóa Việt Nam tỏa sáng trong kỷ nguyên mới.